Ανατομία μαστού: Όλα όσα πρέπει να γνωρίζει κάθε μητέρα

Για να κατανοήσετε τη φυσιολογία του μητρικού θηλασμού και τις ορθές πρακτικές του, θα πρέπει πρώτα να γνωρίζετε τη βασική ανατομία των γυναικείων μαστών. Οι κύριες δομές του μαστού περιλαμβάνουν:

  • Τη θηλή και τη θηλαία άλω. Σχεδιασμένες κυρίως για να επιτρέπουν τον θηλασμό, οι θηλές συνήθως μεγαλώνουν στη διάρκεια της εγκυμοσύνης, ενώ η θηλαία άλως γίνεται πιο σκούρα. Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν ότι αυτός είναι ο τρόπος της «μητέρας φύσης» για να διευκολύνει το μωρό να «βρει» το δρόμο του προς τον μαστό.
  • Τον μαστικό ιστό. Ο ιστός αυτός περιέχει πολλούς αδένες που παράγουν γάλα και το απεκκρίνουν στους γαλακτοφόρους πόρους, οι οποίοι επιτρέπουν στο γάλα να φθάσει έως τη θηλή. Οι γαλακτοφόροι πόροι περιβάλλονται από μυϊκά κύτταρα, τα οποία συσπώνται κατά τον θηλασμό και συμβάλλουν στη διατήρηση της ροής του γάλακτος.
  • Τον συνδετικό ιστό και τον λιπώδη ιστό. Οι ιστοί αυτοί υποστηρίζουν και προστατεύουν τα πιο ευαίσθητα τμήματα του μαστού που εκκρίνουν το γάλα.
  • Τα αιμοφόρα αγγεία, τα λεμφαγγεία και τα νεύρα.

Στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά τον τοκετό, στους μαστούς σας συμβαίνουν εκτεταμένες αλλαγές, οι οποίες ελέγχονται από τέσσερις ορμόνες που εκκρίνονται από τον οργανισμό σας: τα οιστρογόνα, την προγεστερόνη, την προλακτίνη και την ωκυτοκίνη.

Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη απελευθερώνονται από τον πλακούντα στη διάρκεια της εγκυμοσύνης και ο ρόλος τους είναι να προετοιμάσουν τους μαστούς για την παραγωγή γάλακτος. Υπό την επίδρασή τους, οι μαστοί σας αρχίζουν να δημιουργούν περισσότερους γαλακτοφόρους πόρους, χωρίς ωστόσο να ξεκινήσει ακόμη η παραγωγή γάλακτος. Μόλις γεννηθεί το μωρό σας και αφαιρεθεί ο πλακούντας, τα επίπεδα αυτών των ορμονών στον οργανισμό σας μειώνονται, δίνοντας το σήμα για να ξεκινήσει η παραγωγή γάλακτος.

Μετά τη γέννηση του μωρού σας, το πρώτο γάλα που εκκρίνουν οι μαστοί σας ονομάζεται πρωτόγαλα. Αυτό το πυκνό και διαυγές υγρό είναι γεμάτο αντισώματα που προστατεύουν το μωρό σας, παρέχοντας αρκετό χρόνο στο ανοσοποιητικό του σύστημα για να αναπτυχθεί και να ενισχυθεί. Μετά από λίγες ημέρες, αρχίζει να παράγεται το πραγματικό γάλα και θα παρατηρήσετε ότι οι μαστοί σας έχουν πρηστεί, είναι βαρείς και ζεστοί στην επαφή. Αυτό το φαινόμενο είναι φυσιολογικό και υποχωρεί σε μία με δύο εβδομάδες.

Μόλις τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη ολοκληρώσουν το ρόλο τους, αναλαμβάνουν η προλακτίνη και η ωκυτοκίνη. Η προλακτίνη είναι η ορμόνη που κάνει τον οργανισμό σας να παράγει γάλα. Κάθε φορά που θηλάζετε το μωρό σας ή αντλείτε το γάλα, τα επίπεδα της προλακτίνης στον οργανισμό σας αυξάνονται, δίνοντας στους μαστούς σας το απαραίτητο σήμα για να παράγουν περισσότερο γάλα. Από την άλλη μεριά, ο ρόλος της ωκυτοκίνης είναι να διασφαλίζει ότι το γάλα που παράγεται απελευθερώνεται από τους μαστούς. Ως εκ τούτου, προκαλεί το αντανακλαστικό εκροής όταν το γάλα πιέζεται έξω από τους γαλακτοφόρους κόλπους και αντλείται στους γαλακτοφόρους πόρους. Το αρχικό σήμα για το αντανακλαστικό εκροής είναι η αίσθηση αναρρόφησης που προκαλεί το μωρό σας όταν προσπαθεί να θηλάσει.

Η παραγωγή γάλακτος στον οργανισμό σας ρυθμίζεται με έναν συναρπαστικό τρόπο με τη συμβολή μίας πρωτεΐνης, που ονομάζεται «Ανασταλτικός Παράγοντας της Γαλουχίας» (Feedback Inhibitor of Lactation). Η πρωτεΐνη αυτή μειώνει την παραγωγή γάλακτος, όταν ο μαστός είναι πλήρης. Τα πράγματα είναι απλά! Από την πρώτη στιγμή που ξεκινά η γαλουχία, η παραγωγή του γάλακτος ρυθμίζεται με βάση τον μηχανισμό «προσφοράς – ζήτησης». Εάν το μωρό σας σταματήσει να θηλάζει ή εάν παραλείψετε κάποιον θηλασμό, το επίπεδο της πρωτεΐνης αυτής στον μαστό αυξάνεται, οδηγώντας σε μείωση της παραγωγής γάλακτος. Το ίδιο συμβαίνει και αντίστροφα. Όσο περισσότερο θηλάζει το μωρό σας, τόσο περισσότερο γάλα παράγει ο οργανισμός σας. Αυτός είναι ο λόγος που είναι πολύ σημαντικό να θηλάζετε όσο συχνά χρειάζεται, έτσι ώστε η παραγωγή του γάλακτός σας να διατηρείται σε υψηλά επίπεδα.